Trong nhiều tòa soạn, câu hỏi không còn là có nên dùng AI hay không, mà là AI sẽ được dùng theo cách nào, ai kiểm soát nó, và nó sẽ ảnh hưởng tới công việc của con người ra sao. Tại The New York Times, những câu hỏi đó đang dần biến thành một cuộc đối đầu lao động thực sự giữa ban lãnh đạo và lực lượng kỹ thuật công đoàn.
Theo The Verge, các nhân sự thuộc Tech Guild của New York Times cho rằng ban quản lý đã từ chối cung cấp đầy đủ thông tin về cách công ty đang dùng AI, kế hoạch sử dụng AI trong tương lai, cũng như tác động của các công cụ này lên công việc và đánh giá hiệu suất của nhân viên. Công đoàn đã nộp đơn khiếu nại về thực hành lao động không công bằng, đồng thời cho rằng công ty vi phạm thỏa ước lao động tập thể khi triển khai một số công cụ AI nội bộ mà không thương lượng rõ ràng với người lao động.
Một trong các công cụ gây tranh cãi là DX, vốn được giới thiệu như một nền tảng đo lường năng suất kỹ sư. Ban đầu, DX được mô tả như một công cụ giúp cải thiện trải nghiệm phát triển phần mềm ở cấp độ tổ chức. Nhưng theo phía công đoàn, theo thời gian nó đã bị kéo dần về hướng cá nhân hóa, dùng để so sánh và chấm điểm từng nhân viên dựa trên các chỉ số như số pull request, tần suất sử dụng AI hay mức “hiệu quả” theo chuẩn công nghiệp.
Vấn đề là những con số đó nghe thì khách quan, nhưng lại có thể bóp méo bản chất công việc kỹ thuật. Một kỹ sư có thể xử lý ít pull request hơn người khác nhưng lại đang làm việc phức tạp hơn, ảnh hưởng lớn hơn, hoặc tạo ra chất lượng cao hơn. Khi những chỉ số máy móc bị đưa vào các cuộc trao đổi kỷ luật hay đánh giá hiệu suất, công đoàn cho rằng AI không còn là công cụ hỗ trợ nữa, mà đang biến thành một dạng giám sát lao động mới.
Công cụ thứ hai là Glean, một hệ thống tìm kiếm tri thức nội bộ có khả năng truy vấn wiki, tài liệu, email, GitHub và nhiều nguồn dữ liệu khác trong công ty. Trên lý thuyết, đây là công cụ giúp nhân viên tìm thông tin nhanh hơn. Nhưng nỗi lo của người lao động là nó cũng có thể bị dùng để lần ngược mọi dấu vết công việc của từng cá nhân: từ bản nháp tài liệu, bình luận trong file, cho tới đóng góp rời rạc chưa hoàn thiện. Một số thành viên công đoàn còn nghi ngờ rằng cách diễn đạt trong các thư kỷ luật gần đây mang dấu hiệu được tạo hoặc hỗ trợ bởi chính Glean.
New York Times chưa trả lời cụ thể từng cáo buộc, nhưng cho biết họ không đồng ý với cách phía công đoàn mô tả vấn đề, và sẽ phản hồi theo quy trình hợp đồng bình thường. Trong khi đó, cả Tech Guild lẫn Times Guild đều đang thúc đẩy những điều khoản bảo vệ mạnh hơn liên quan đến AI trong quá trình thương lượng hợp đồng mới.
Điều làm câu chuyện này đáng chú ý không chỉ nằm ở một tòa soạn lớn. Nó phản ánh một mặt trận đang mở ra ở khắp nơi: khi doanh nghiệp mang AI vào quy trình làm việc, xung đột lớn nhất có thể không phải là chuyện “AI viết gì”, mà là AI đang được dùng để theo dõi ai, chấm điểm ai và gây áp lực lên ai. Với New York Times, cuộc chiến quanh AI có lẽ mới chỉ bắt đầu.
