Sau khi SpaceX công bố thỏa thuận mua lại startup AI coding Cursor với giá 60 tỷ USD, một câu hỏi lớn xuất hiện: liệu Cursor có còn là nền tảng mở cho các mô hình của OpenAI, Anthropic và những phòng thí nghiệm AI khác hay không?
Theo WIRED, Cursor hy vọng vẫn có thể tiếp tục vận hành sản phẩm AI coding của mình như một nền tảng, cho phép người dùng chọn mô hình từ Anthropic, OpenAI và các hãng khác, bên cạnh mô hình do Cursor tự phát triển. Nhưng điều này không còn đơn giản sau khi công ty về tay SpaceX và Elon Musk.
Vì sao mô hình bên thứ ba quan trọng với Cursor?
Từ trước đến nay, mô hình AI bên thứ ba đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động của Cursor. Dù startup này đã bắt đầu tự huấn luyện mô hình riêng trong những năm gần đây, họ vẫn cho phép người dùng chọn nhiều mô hình khác nhau để vận hành trợ lý lập trình.
Chiến lược đó giúp Cursor linh hoạt: mô hình nào tốt nhất hoặc rẻ nhất ở từng thời điểm thì người dùng có thể chọn. Nó cũng có lợi cho OpenAI và Anthropic, vì Cursor là một trong những khách hàng lớn và thường được hai phòng thí nghiệm AI này dùng làm ví dụ trong hoạt động tiếp thị.
Nhưng sau thương vụ SpaceX, quan hệ này có thể trở nên phức tạp. OpenAI và Anthropic hiện không chỉ là nhà cung cấp mô hình, mà còn cạnh tranh trực tiếp trong mảng AI coding với các sản phẩm như Codex và Claude Code.
SpaceX có thể khiến cuộc chơi đổi chiều
Thỏa thuận mua lại chưa hoàn tất và còn cần phê duyệt pháp lý, nên SpaceX và Cursor chưa thể nói nhiều về cách vận hành sau sáp nhập. Tuy nhiên, hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ cho thấy SpaceX sẽ nắm tài sản, hợp đồng khách hàng và tài sản trí tuệ của Cursor.
Điều đó đồng nghĩa nếu OpenAI và Anthropic muốn tiếp cận người dùng Cursor, họ có thể phải làm ăn với một sản phẩm thuộc hệ sinh thái của Musk. Đây là điểm nhạy cảm, vì lãnh đạo OpenAI và Anthropic từng có nhiều va chạm với Musk trong quá khứ.
Về phía SpaceX, công ty cũng có thể không muốn đẩy doanh thu về phía các đối thủ lớn trong cuộc đua AI biên giới. Ngược lại, OpenAI và Anthropic cũng có thể không muốn bán mô hình thông qua một sản phẩm do Musk sở hữu.
Bài học từ Windsurf và OpenAI
Ngành AI từng chứng kiến tình huống tương tự. Khi có tin OpenAI muốn mua startup AI coding Windsurf, Anthropic đã nhanh chóng cắt quyền truy cập Claude của Windsurf. Dù thương vụ đó cuối cùng không thành, phản ứng này cho thấy các phòng thí nghiệm AI không dễ chấp nhận việc mô hình của mình được bán qua tay đối thủ.
Tuy nhiên, tình hình hiện tại có thể không hoàn toàn đen trắng. Anthropic gần đây ký một thỏa thuận trị giá nhiều tỷ USD để mua tài nguyên tính toán từ SpaceX. Điều này cho thấy Dario Amodei và Musk có thể sẵn sàng gác khác biệt sang một bên nếu lợi ích đủ lớn, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh với OpenAI.
OpenAI cũng có lý do riêng để tiếp tục hợp tác với Cursor. Startup này là đối tác lớn, từng được OpenAI thảo luận sơ bộ về khả năng mua lại, và quỹ startup của OpenAI từng là nhà đầu tư sớm trong Cursor.
Doanh nghiệp muốn tránh bị khóa vào một mô hình
Một mối quan tâm lớn trong ngành AI hiện nay là doanh nghiệp không muốn bị khóa chặt vào một phòng thí nghiệm AI duy nhất. Palantir CEO Alex Karp gần đây cũng nêu vấn đề này khi nói về nhu cầu có nhiều lựa chọn hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà cung cấp mô hình biên giới.
Eno Reyes, đồng sáng lập kiêm CTO của Factory, cho rằng “độc lập mô hình” là điều quan trọng với các công ty lớn vì nó mang lại sự linh hoạt. Đây cũng từng là lợi thế của Cursor khi đứng ngoài các phòng thí nghiệm AI lớn.
Dù vậy, việc nằm trong SpaceX cũng đem lại lợi ích lớn. Cursor có thể tiếp cận nhiều vốn và năng lực tính toán hơn để huấn luyện mô hình riêng. CEO Michael Truell cho biết công ty đang hợp tác với SpaceX để huấn luyện mô hình AI tiếp theo, sử dụng lượng tài nguyên tính toán lớn gấp 10 đến 20 lần so với trước.
Nếu mô hình riêng của Cursor đủ mạnh, công ty có thể giảm phụ thuộc vào OpenAI và Anthropic. Nhưng nếu Cursor vừa giữ được quan hệ với các phòng thí nghiệm AI lớn, vừa phát triển mô hình cạnh tranh của riêng mình, thương vụ SpaceX có thể trở thành một trong những thương vụ đáng chú ý nhất của kỷ nguyên AI.
